Collectie


Affiche van de videodocumentaire: Spijt-op-Tantes.
Rechts: Tante Martha Barbé-Visser (1903-2001),
zij zong het hiernaast staande lied.

Halé, halo.
Bij ons gaat alles zó:
Wij roeren een kind
en wij wiegen de pap.

Het water staat in brand,
de koning van Spanje
heb een hemd van Oranje
met een pimpelpaarse rand.

Huizen bouwen wij ondersteboven,
schoenen poetsen doen wij met een natte koeienstaart,
peren groeien onder de grond,
visjes zwemmen op zolder,

De meisjes,
ja, ze hebben een baard,
ze dragen een staart,
en de jongens dragen
een strikje in d'r haren.




Lees verder D.C. Hesseling in: Taal en Letteren. Jaargang 12. Leiden 1902, p 480.

Collectie Jordaanmuseum


Antiphonaal uit het Karthuizersklooster (1392-1570)


Lees het artikel:
'O kon de Karthuysers spreken: wat souwer een bommel
uyt-breken'.
Uit de oudste geschiedenis van de Jordaan, deel I

De herbergen in de Karthuysers.
Uit de vroegste geschiedenis van de Jordaan, deel II







Collectie Stadsarchief


Hugenoten


De twee hangertjes die deel uitmaken van de collectie van het Jordaanmuseum werden mei 2011 geschonken.
Beide hangers werden gedragen door vrouwen.
Eén van deze vrouwen was zelf een telg van een Hugenotenfamilie.


Hugenoten ontvluchtten Frankrijk al vóór 1600.
In 1685, na de opheffing van het Edict van Nantes, ontstond een tweede grote vluchtelingenstroom.
Veel Hugenoten vestigden zich in de Jordaan.

Het Jordaanmuseum zoekt contact met (oud)bewoners van de Jordaan die afstammen van Hugenoten.
En zeker met degenen die de eigen familiegeschiedenis onderzoeken.


'Centsprenten' en ander drukwerk uit de Jordaan



Wil Pol schonk het Jordaanmuseum twee bijzondere catalogi: De Volks- en Kinderprent in Nederland, Antwerpen, 1962 en Centsprenten. Nederlandse Volks- en kinderprenten. Amsterdam, 1976. In deze boeken worden drukkers genoemd die in de zeventiende- en achttiende eeuw in de Jordaan waren gevestigd: Numan, Erven Rynders, Ratelband en Barent Koene. Zij drukten volksboeken, liedbladen voor straatzangers, centsprenten, et cetera.
Centsprenten bestonden meestal uit één vel papier met meerdere prenten, elk met een passend onderschrift. De prenten van het type de 'verkeerde wereld' zijn erg leuk en hebben teksten als: de toren staat in de klok, de vissen nestelen in de bomen en de ezel drijft zijn meester.

Lees verder...





Prent op de kaft van het boek:
De Volks- en Kinderprent in Nederland, Antwerpen, 1962



Morfogenese Jordaan


Dit manuscript uit 1968 van J.Z. Kannegieter (1892 - 1979) gaat over de morfogenese van de Jordaan en zou wel eens een standaardwerk over deze wijk kunnen worden. Het betreft een bronnenonderzoek. De auteur heeft documenten bijeengebracht waaruit blijkt wie waar lappen grond kocht om daarop huizen te gaan bouwen. Een werkgroep van Stichting Jordaanmuseum heeft 80 % van het handschrift van Kannegieter getranscribeerd.

Lees verder ...


Genealogie Matthesius


Trouwfoto van Gerardus Nicolaas Matthesius &
Theodora Brand, 22 mei 1930.
Particuliere Collectie.


Johannes of Johann Mathesius
(24 juni 1504, Rochlitz (Duitsland), † 7 october 1565, St.
Joachimstall (het huidige Jacimof in Tsjechië)

Monique Koenderink schreef het in eigen beheer uitgebrachte boek Genealogie Matthesius (2007, 173 blz.) op basis van een onderzoek dat werd verricht door haar moeder, Jo Koenderink-Matthesius, en haar tante, Dora Waayman-Matthesius. Dit tweetal had de geschiedenis van hun familie getraceerd tot Johannes Matthesius, 'Tafelgenoot' van Maarten Luther en reformator. Hun directe voorouders kunnen worden gerekend tot de allerarmsten. Zij verhuisden van de ene 'gang' naar de andere.
Volgens Jo Koenderink-Matthesius was de bruid, haar moeder, een voor die tijd moderne vrouw: 'Ze droeg bruidskleding in plaats van (mantel)pakjes, wat gewoon was in die tijd. De japon was van achteren langer dan van voren, en liep achter in een punt uit. Ook haar sluier liep op een punt uit. Zij droeg wit satijnen schoenen en glanzende Vildecos kousen. De bruidegom was in een zwart, strak gesneden pak met hoge hoed en wit satijnen handschoenen. Het boeket zou ook wel eens modern geweest kunnen zijn.'
De stamboom van de familie Matthesius is te vinden op: Uw Passie Online


Dienstbode




Veel vrouwen in de Jordaan verdienden vóór hun trouwen geld als werkster of als dienstbode.
Hier zien we Margartha van Os, geboren 20 september 1876. Zij liet zich fotograferen bij H. van der Zijl, Nieuwendijk 60, bij de Martelaarsgracht.
Kort voor haar dertigste verjaardag schreef zij zich als inwonende dienstbode in bij de heer A.H. Gerard, Raamstraat 12. Op 7 november 1908, iets meer dan een jaar later, vertrok ze want een paar dagen eerder was ze getrouwd met Joseph Taat, een gasfitter. Enkele maanden later woonde ze met haar man in het hoekpand Elandstraat 113/ Lijnbaansgracht. Daar hadden ze op 2-hoog een prachtig uitzicht op het komen en gaan bij de Groentemarkt aan de Singelgracht. Maar in september 1909 verhuisde het echtpaar weer, ditmaal naar Oud-West waar het de rest van hun leven in de nabijheid van hun beider families zou blijven wonen.


Eerste Goudsbloemdwartsstraat


De foto is gemaakt vóór Eerste Goudsbloemdwarsstraat 17 huis.
Op dat adres woonde Geesje Marinus-Scheen (geb. 1874). Zij staat in het midden, achter de tafel. Haar dochter Mientje (geb. 1911) zit rechts van haar op de stoep. Het meisje met de hand op de schouder van Geesje Marinus-Scheen is haar dochter Geesje (geb. 1903).
Geesje Marinus-Scheen verhuurde een zolderkamer aan Is. Querido, de schrijver van het beroemde epos De Jordaan.'
Rechts van dit drietal staat Naatje Hendriksen.

Lees verder ...

Collectie Jordaanmuseum.


Lieve ouders en zussen ...


Een prentbriefkaart die militair Koos schreef, kort vóór het uitbreken van het Aardappeloproer (1917)
Eric Exel uit Leidschendam schonk deze kaart aan het Jordaanmuseum.

Lees verder ...



Bakelieten grammofoonplaten


Jaap Rijnsent schonk het Jordaanmuseum 18 bakelieten 78-toerenplaten. Deze grammofoonplaten zijn een belangrijke aanwinst, want er staan opnamen op van operazangers die populair waren in de Jordaan: Luigi Infantini, Beniamino Gigli en Enrico Caruso. Jordaners hielden van opera, zelfs kinderen probeerden een centje te verdienen om naar de Stadsschouwburg te kunnen gaan.
Hans van der Harst vertelde: 'De Jordaner was dol op de grote opera's van Verdi en Puccini. Als bij de Stadsschouwburg de kaartverkoop loskwam, stond er een hele rij Jordaners. Zij kenden al de aria's uit de populaire opera's. Als er eentje begon te zingen, bijvoorbeeld uit de Cavaleria Rustikana of uit Paljas, zong de héle club mee. Die kenden dat allemaal. Dat in de rij wachtende gezelschap vormde zo spontaan een koor.'







Johan Siliakus (geb. 8 maart 1883)


Johan Siliakus (rechts) vormde rond 1914 met Willem Munnik (1883-1942) een duo dat naam maakte als Gebr. Chanson. In de Jordaan waren ze immens populair onder de namen van de toneelfiguren die ze vertolkten: Mie en Ko.
Het duo was vaste bespeler van het Nassautheater, Lijnbaansgracht 31-32, en trad ook vaak op in het Edisontheater, Elandsgracht 90-92.
Stiching Jordaanmuseum zoekt contact met telgen van Johan Siliakus (geboren 1893).

Lees verder ...
Lees verder ...



Ome Ko, portier Edisontheater


Collectie Jordaanmuseum.
Ko van der Ziel schonk deze foto van zijn grootouders Ko en Jet van Wens.

Ome Ko de Portier (J.J. van Wens 1873-1944) begon in het Edisontheater als explicateur en werd later portier. Op zijn revers staan de letters E en T van Edison Theater. Zijn vrouw Tante Jet was werkster en trad gelijk met hem in dienst (1912). Zij woonden in de Elandstraat 86, 2-hoog voor, en vierden op 30 september 1937 hun 25-jarig dienstverband. Het echtpaar was zo populair dat er een feestweek aan werd gewijd. De hele straat vierde mee. De filmoperateur, de caissière en de ouvreuse waren familie van het paar.

Lees verder ...



Winkelmans asbak


De asbak is gemaakt in: Ateliers voor Kunstnijverheid Winkelman,
Westerstraat 99, Amsterdam.

Algemene leiding: Ir. Hendrik Winkelman, geboren 11 oktober 1898 te Delft.





Particuliere collectie.


 Makelaar in koffie
 Schildmeijers koffiezakje


Jacobus Cornelis Schildmeijer (1872-1931) kocht rond 1925 het pand Bloemgracht 82 en vestigde daar een koffie en theehandel.
Achter het pand bouwde hij inpandig een koffiebranderij.
Na zijn overlijden in 1931 zette zijn vrouw Johanna Schildmeijer -Van Lodensteijn (1887-1975) de zaak voort.













Collectie Jordaanmuseum.


 Magazijn van lampen en Huishoudelijke Artikelen
 Westerstraat 67


'Voor het op steken en schoon houden van de lantaren van het Van Beeckhofje, staande in de Anjeliersstraat van de drie maanden, Februari, Maart, April' ontving de heer Portielje op
1 mei 1923 f 7,50.
Het Van Beeckhofje was gevestigd Anjeliersstraat 104-112 en gesticht door Pieter Pietersz. van Beeck bij testament van 1734.
Zie H.W. Alings: Amsterdamse hofjes. Gemeentelijke Commissie Heemkennis, Amsterdam 1965










Collectie Jordaanmuseum.


Aardappelwinkel



Een van de foto's uit de serie winkels uit de buurt, ofwel buurtwinkels van het Jordaanmuseum.
Aardappelwinkel van Mijntje Visser - Van Weely, Eerste Goudsbloemdwarsstraat 16,
vóór 1922.



Winkel in grafbenodigdheden: Grafkransen ook van levende bloemen




Van 1894 tot 1901 hadden Evert Veerkamp en zijn vrouw Johanna Hoekstra een winkel in grafbenodigdheden op het adres Rozengracht 75 (nu nummer 79).
Het echtpaar staat met 3 van hun kinderen voor de winkel.
Rechts een gang, daaraan was inpandig gevestigd Roos & Co

Kleinzoon Nico Veerkamp: 'Grootmoeder Johanna Hoekstra, geb. 11 jan 1861 in Workum, is naar Amsterdam gekomen als dienstmeisje. Zij was een voortvarende vrouw. Mijn vader liet doorschemeren dat zij weliswaar op de achtergrond was maar toch de grote stimulator was van het ondernemerschap van haar man, mijn grootvader.'




Vanaf 1901 was het bedrijf gevestigd Bloemgracht 53,
van 1911 tot 1925 Bloemgracht 51, hoek 1e Bloemdwarsstraat

Foto's: Particuliere collectie.



Nico Veerkamp: 'Mijn Opa staat trots en fier voor zijn winkel in grafbenodigdheden
Een curieuze foto vanwege het niet alledaagse onderwerp.
Grootvader was van huis uit schilder, hij had zelf de tekst op het raam geschilderd: Grafkransen ook van levende bloemen.
Boven de winkel hadden ze twee kleine verdiepingen - ze hadden het niet echt slecht.'


Garnalenpelsters



Een van de foto's uit de serie winkels uit de buurt, ofwel buurtwinkels van het Jordaanmuseum.

Naar verluidt zijn deze drie dames zussen en zitten ze voor het pand Tweede Goudsbloemdwarsstraat nummer 3 te pellen.

Weet u hoe de dames heten?

Als u meer kunt vertellen, neem dan contact met ons op 020 - 624 46 95 of stuur een e-mail naar info@jordaanmuseum.nl



Particuliere collectie.


Jordaanwinkel: groenteboer


Een van de foto's uit de collectie van het Jordaanmuseum, winkels uit de buurt, ofwel buurtwinkel

Het Jordaanmuseum verzamelt deze foto's al geruime tijd.
Als ook u foto's van winkels in de Jordaan heeft neem dan contact met ons op 020 - 624 46 95 of stuur een e-mail naar info@jordaanmuseum.nl
Het Jordaanmuseum scant uw foto van een winkel in de Jordaan, tegen onkostenvergoeding.


Particuliere collectie.


Het Jordaanoproer 1934


Collectie Jordaanmuseum.









Rijwielbelastingplaatje 1935.1936,
met links het beruchte gaatje.
Geschonken door Dirk Molema

Lees verder ...


Koningin Juliana en Prins Bernard bezoeken de Willemsstraat


Het Jordaanmuseum verwierf een bijzondere prentbriefkaart met een foto van het bezoek van Juliana en Bernhard aan de Jordaan, op 4 september 1948. Op de foto is nog net het pand Willemsstraat 24 te zien, waar destijds de GGD in was gehuisvest. Het pand is versierd. Juliana kijkt richting Heil des Volks.
Tien jaar eerder bezocht koningin Wilhelmina het Heil des Volks. Daar bestaan filmopnamen van, die werden gebruikt in een documentaire voor het programma Van Zuks Dus, uitgezonden op 29 april jl. door RTV-NH. Bij de voorbereidingen bracht het Jordaanmuseum de filmploeg in contact met Mijntje Warnawa. Die regelde de opnamen in Straat & Dijk, waar juist een Koninginnedagfeestje aan de gang was.
In de documentaire halen ouderen herinneringen op aan dit koninklijke bezoek. Op het eind moedigt Mijntje Warnawa feestgangster Miep Vogel aan het lied te zingen dat ze ooit voor koningin Wilhelmina zong. De beginregel luidt Gaan wij vrolijk dansen. Het lied eindigt met de regel Wij dansen poot aan poot . . . Ja! Ja!
RTV-NH schonk het Jordaanmuseum een kopie van deze documentaire.



Het Jordaanfestival, jaren zestig


Collectie Jordaanmuseum.
Van links naar rechts:
Tante Jans Rijnpolt, tante Coba Iselaar, tante Greet Kerseboom en Kee Seur.
Deze vrouwen waren lid van De Vrouwenclub. Van die club waren vrouwen lid die met een kraam op de Lindengrachtmarkt stonden of op de Lindengracht en omgeving een zaak hadden. Mijntje Derlagen-Visser (1900-?) en nog een vrouw hadden de leiding.

Achterste rij, van links naar rechts:
Kasper Warnawa, ome Rinus Iselaar en de mosselen etende vrouw is onbekend.
Mijntje Warnawa schonk de foto aan het Jordaanmuseum.



Jordaanfestival 1958


Brochure: Links voorzijde, rechts binnenzijde van de achterkant.
Collectie Jordaanmuseum


CD's van Johnny Jordaan & Tante Leen



Schenking van Peter Pols aan Jordaanmuseum


Tante Leen is als Helene Polder geboren op 28 januari 1912 rond 10 uur in de ochtend in het pand Eerste Goudsbloemdwarsstraat 2.
Dit pand werd 11 juli 2007 tot puin gehakt.
Haar moeder heette Johanna Jacoba (Koosje) Cornelisje.
Haar vader, Gerardus Cornelis Polder (geb. 1872), was schuitenvoerder.
Het gezin Polder woonde op de eerste etage en was kinderrijk.
De foto moet rond 1918 zijn gemaakt, kort na het einde van de Eerste Wereldoorlog.


Collectie Peter Pols

Lees verder ...



Tekstboekje met een portret van de nog jonge Willy Alberti
Collectie Jordaanmuseum

Biografie van K. Jägers jr. in de Mimosareeks No G-104
Collectie Jordaanmuseum

Lees verder ...


 Artiestenkaarten Johnny Jordaan



Kaart van Johnny Jordaan met originele handtekening.
Jaren 60.
Collectie Jordaanmuseum.

Collectie Jordaanmuseum.


'n Pikketanussie


'n Pikketanussie, tekst en arrangement Harry de Groot, rond 1968.
Aan de achterzijde van deze 45 toerenplaat staat het lied Tante Leen, tekst en arrangement ook van Harry de Groot



Collectie Jordaanmuseum


Nico Vrolijk (1948-1996)



















Fotograaf onbekend. De foto maakte deel uit van een reportage over het Claverhuis in de Oude Looiersstraat en werd gepubliceerd in: Katholieke Illustratie, nr. 52, december 1961.
Collectie Jordaanmuseum




Van links naar rechts: Cocky, Dick en hun moeder Cornelia Robijn.
De foto is genomen boven café Robijn, nu café Daalder, hoek Lindengracht Eerste Goudsbloemdwarsstraat.
De woning op één-hoog hoorde destijds bij het café.













Foto: Louis van Paridon, gepubliceerd in Katholieke Illustratie, september 1963.
Collectie Jordaanmuseum


De Ratelaar, ode aan de vuilnisman

Vlnr: de beeldhouwer Rob Cerneus, Marijke Vos (wethouder Zorg, Milieu, Personeel en Organisatie, Openbare Ruimte en Groen), en rechts van hen twee gepensioneerde ratelmannen: Marinus Voorhaag en zijn maat.
Foto: Mieke Krijger

130 jaar stadsreiniging

Ter viering van het 130 jarig bestaan van de Stadsreiniging was op 22 september 2007 een optocht van historische vuilniswagens. Nooit eerder waren er zoveel wagens uit zoveel verschillende tijdvakken uit heel Nederland voor een optocht bij elkaar georganiseerd. De legendarische Boldootkar, waarvan maar enkele foto’s bestaan, was er echter niet bij. Wel een uit Leeuwarden, een prachtige Bedford.
Evenzo legendarisch is de ratelman, de man die tot de jaren vijftig luid draaiend met zijn ratel de komst van de vuilniswagen aankondigde. Volgens een politieverordening moest er eerst worden gerateld en overal worden aangebeld alvorens de mensen 'hun bakkie' buiten mochten zetten.
Als ode aan de vuilnisman werd op het Kwakersplein een beeld onthuld, gemaakt door Rob Cerneus. Voor dit beeld heeft Marinus Voorhaag model gestaan. Hij en zijn maat draaiden tijdens de onthulling van het beeld met hun ratel en zongen daarbij liedjes.
Helaas stond ik te ver af om ze te kunnen horen. Maar onlangs hoorde ik een vrouw enkele regels zingen:

Als je de de kar van Boldoot ziet,
Moet je lachen of je wil of niet
Dan staan de juffertjes aan de deur,
met hun emmertje bloemegeur.

Met dank aan J. Nijenhuijs te Purmerend - 'Oud-Amsterdammer/ Jordaner' - voor de volledige tekst van het lied.


Een documentaire over de optocht en de ratelmannen is te zien op RTV-NH, in het nieuwsprogramma van 22.09.2007.
Klik: RTV-NH


René Riva en Coen van Hoevelaak presenteren platenlabel EMC-RIVA



In Café Lowietje in de Derde Goudsbloemdwarsstraat werd op 29 november het nieuwe platenlabel EMC-RIVA gepresenteerd.
Op dit label brengt René Riva zijn toekomstige cd's uit. Voor iemand die in mei 2003 met een in eigen beheer uitgebrachte single doorbrak naar een groter publiek, is dit een opmerkelijke daad van zelfvertrouwen.


Lees verder ...


Foto: Mieke Krijger



De fotograaf Margot Fiechter fotografeert voor het Jordaanmuseum i.o.
Zij maakte een serie foto's van Mijntje Warnawa, waaronder dit portret.

















Collectie Jordaanmuseum